Ο επισκέπτης της Ακαδημίας Αθηνών εισέρχεται από τα προπύλαια σε μεγάλο διάδρομο, που συνδέει τις δύο πτέρυγες του μεγάρου και στον οποίο δεσπόζει δεξιά ο μαρμάρινος ανδριάντας του ευεργέτη της Ακαδημίας Σίμωνος Σίνα, έργο του Λεωνίδα Δρόση που αρχικά είχε τοποθετηθεί στο βάθος της μεγάλης αίθουσας δημοσίων συνεδριάσεων της Ακαδημίας.
Στο υπέρθυρο της εισόδου προς την αίθουσα αυτή είναι χαραγμένο με χρυσά γράμματα επίγραμμα του Φιλίππου Ιωάννου, λιτή laudatio στους κτήτορες του μεγάρου της Ακαδημίας Σίμωνα και Ιφιγένεια Σίνα.
ΣΙΜΩΝ ΣΙΝΑΣ ΕΚΤΙΣΕ THN ΑΚΑΔΗΜΙΑ
Η ΔΕ ΓΥΝΗ AYTOY ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΑΠΕΤΕΛΕΣΕΝ
Στο βάθος του διαδρόμου δεξιά ευρίσκεται η ανατολική αίθουσα, την οροφή της οποίας κοσμούν φατνώματα εξαιρετικής τέχνης. Στην αίθουσα αυτή στεγάζονται βιβλιοθήκες και συλλογές έργων τέχνης προερχόμενες από δωρεές, και πραγματοποιούνται επιστημονικά συνέδρια και εκθέσεις. Αριστερά του διαδρόμου ευρίσκονται τα γραφεία των ακαδημαϊκών αρχών, και γραφεία υπηρεσιών της Ακαδημίας, τα οποία κοσμούν ζωγραφικοί πίνακες και άλλα έργα τέχνης.
Από τον διάδρομο, εσωτερικές κλίμακες οδηγούν στο ισόγειο του κτιρίου, όπου στεγάζεται η Βιβλιοθήκη της Ακαδημίας και λειτουργεί το Γραφείο Διαχείρισης και Εκμετάλλευσης Δικτύου Πληροφορικής.
Η μεγάλη αίθουσα συνεδριάσεων της Ακαδημίας Αθηνών έχει σχήμα ορθογώνιο, στις μακρές πλευρές του οποίου υψώνονται αμφιθεατρικά τρείς σειρές μαρμάρινων εδρών. Η οροφή της κοσμείται από φατνώματα εξαιρετικού κάλλους. Όλες οι πλευρές της αίθουσας φέρουν μέχρι ορισμένο ύψος ορθομαρμάρωση, στην οποία καταγράφονται οι ευεργέτες και οι δωρητές της Ακαδημίας. Ο ζωγραφικός της διάκοσμος εκτείνεται από τη δυτική πλευρά μέχρι και τη νότια, ξεπερνώντας σε μήκος τα 50 μέτρα.
Οι δύο πύλες, εισόδου στην αίθουσα και εξόδου στον κήπο της Ακαδημίας, πλαισιώνονται από κίονες ιωνικού ρυθμού ως παραστάδες. Στο υπέρθυρο της εξόδου της αίθουσας είναι χαραγμένο επίγραμμα του Φιλίππου Ιωάννου, στο οποίο χαιρετίζεται η επιστροφή των Μουσών στην Ελλάδα, αποδίδοντας την ιδεολογία της εποχής που συνέδεε την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδος με την ανάπτυξη της παιδείας.
ΜΟΥΣΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΗΣ ΣΥΝΟΜΙΛΟΙ AI T’ ΑΠΟΔΗΜΟΙ ΕΠΛΑΖΟΝΤΟ XPONON MAKPON ΕΠ’ ΑΛΛΟΤΡΙΗΣ ΕΜΠΑΛΙ ΝΟΣΤΗΣΑΣΑΙ ΕΣ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΟΝ ΔΩΡ’ AY ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΙΣΙ ΝΕΜΟΥΣΙ ΦΙΛΑ
Αριστερά της εισόδου στην αίθουσα ευρίσκεται μαρμάρινη προτομή του Σίμωνος Σίνα, έργο του Λεωνίδα Δρόση, δεξιά μαρμάρινη προτομή της Ιφιγένειας Σίνα, έργο του Νικολάου Περαντινού. Στο βάθος της αίθουσας όπου το βήμα ανακοινώσεων της Ακαδημίας, ευρίσκεται αριστερά προτομή του Αριστοτέλους και δεξιά μπρούτζινο ανάγλυφο με παράσταση Ωρολογίου, και τα δύο δωρεά των ευεργετών της Ακαδημίας Παναγιώτη και Ιωάννας Αριστόφρονος. Την αίθουσα κοσμούν επίσης τέσσερες κατάγλυπτοι μαρμάρινοι φανοστάτες.
Tο εικονογραφικό σύνολο στην αίθουσα συνεδριάσεων της Ακαδημίας Αθηνών συντελέσθηκε κατά την διετία 1878-1880. Προέρχεται από την έμπνευση και τον σχεδιασμό του Theophil Hansen και τον χρωστήρα του Αυστριακού ζωγράφου Christian Griepenkerl (1839-1916), μαθητή του μεγάλου ζωγράφου Karl Rahl και Καθηγητή της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Βιέννης.
Tο εικονογραφικό αυτό σύνολο έχει αφετηρία της θεματογραφίας του τον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, παράλληλα όμως στηρίζεται στην παγκόσμια παράδοση που αναφέρεται στον Προμηθέα. Tο έργο εκτείνεται από την δυτική πλευρά της αίθουσας συνεδριάσεων της Ακαδημίας μέχρι και τη νότια σε οκτώ παραστάσεις, οι οποίες εικονίζουν τις διαδοχικές φάσεις του μύθου του Προμηθέα.
Ο ζωγραφικός διάκοσμος ξεκινά με την παράσταση που αναφέρεται στην προφητεία της Θέμιδας για την κλοπή της φωτιάς και τα δεινά του γιου της του Προμηθέα. Ακολουθούν επτά ακόμη παραστάσεις με τα εξής θέματα: κλοπή της φωτιάς με τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς, δημιουργία του ανθρώπου από τον Προμηθέα και προσπάθειά του να τον ζωογονήσει με τη φωτιά, Τιτανομαχία, ο Προμηθέας πυρφόρος που προσφέρει τη φωτιά στους ανθρώπους, ο Προμηθέας δεσμώτης στον Καύκασο, η απελευθέρωση του Προμηθέα από τον Ηρακλή, υποδοχή του Προμηθέα από τους θεούς στον Όλυμπο.
Ο Ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου έχει αναλύσει τον μύθο του Προμηθέα και τη σημασία της αποτύπωσής του στον ζωγραφικό διάκοσμο της αίθουσας συνεδριάσεων της Ακαδημίας Αθηνών, και έχει συνδέσει με αυτόν την έμπνευση του Theophil Hansen σε ό,τι αφορά στο σύνολο του διακόσμου του μεγάρου και στην ιδέα που προβάλλει. Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή:
Ο Χάνσεν…Με τους φιλοσόφους μπροστά από την είσοδο, την Αθηνά και τον Απόλλωνα στους κομψούς ψηλούς ιωνικούς κίονες και την Γέννηση της Αθηνάς στο κεντρικό αέτωμα, επανασυνδέει το παρόν και την Ακαδημία με το παρελθόν και την πολύ μεγάλη παράδοση, που είναι ο Παρθενώνας, ως προϋπόθεση για το μέλλον. Ενώ ακόμη με τον Προμηθέα προσωποποίηση και σύμβολο της ανθρώπινης προσπάθειας και περισσότερο με όλον τον μύθο του…, θέτει ερωτήματα που δεν έχουν ακόμη βρει απάντηση … [O Χάνσεν] μεταφέρει σε εικόνες όλο το τραγικό περιεχόμενο της ποίησης του Αισχύλου, για να παρουσιάσει και τις θέσεις του ευρωπαϊκού ιδεαλισμού και τις πεποιθήσεις για την θέση και τον ρόλο του ανθρώπου στον κόσμο… επιδιώκει και κατορθώνει να εκφράσει τις ιδέες και τα οράματα όχι μόνο για την Ακαδημία, αλλά και για την Ελλάδα… Ιδιαίτερα, με την αξιοποίηση των θεμάτων του μύθου του Προμηθέα και των προσπαθειών του για τον άνθρωπο και την ζωή, την θέληση για κατάφαση της ελευθερίας και την αντίστασή του κατά της εξουσίας. Περισσότερο, ακόμη, για την αγάπη του για τον άνθρωπο… Η όλη σύλληψη της Ακαδημίας, αρχιτεκτονικά στοιχεία, πλαστικός και ζωγραφικός διάκοσμος, καταλήγουν σε ένα εκπληκτικό για τις κάθε κατηγορίας προεκτάσεις τους σύνολο. Έτσι, παραδόσεις της αρχαιότητας με διαχρονικό περιεχόμενο μεταφέρονται σε μορφές και εικόνες που με την σειρά τους γίνονται οράματα και προοπτικές για το μέλλον.
