ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Η Ελισάβετ Κοντογιώργη είναι Διευθύντρια Ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, στο οποίο εκλέχτηκε το 2003 ως εντεταλμένη ερευνήτρια (Γ΄). Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 12 Δεκεμβρίου του 1958. Το 1981 αποφοίτησε από το Φιλοσοφικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Από το 1981 έως το 1983 παρακολούθησε τα μεταπτυχιακά σεμινάρια στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα της ίδιας Σχολής. Συνέχισε το 1987 μεταπτυχιακές σπουδές στη Νεότερη και Σύγχρονη Ευρωπαϊκή Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης (M.Phil 1988). Είναι διδάκτωρ Ιστορίας (DPhil 1997) του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, SaintAntony’s College.
Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην κοινωνική ιστορία, στο Μακεδονικό Ζήτημα, τις μεταναστεύσεις και ανταλλαγές των πληθυσμών στα Βαλκάνια κατά την περίοδο 1912-1930, στο προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά την μεσοπολεμική περίοδο, την αγροτική μεταρρύθμιση και αποκατάσταση, την κοινωνική πολιτική της Κοινωνίας των Εθνών στην Ελλάδα, καθώς και στις σχέσεις Εκκλησίας και πολιτικής και στις διεκκλησιαστικές σχέσεις κατά τον 19ο αιώνα και το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα. Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα και σε συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Από το 2000 έως το 2003 δίδαξε αυτοτελώς ως εντεταλμένη λέκτωρ στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου το προπτυχιακό μάθημα «Ιστορική γεωγραφία και οικονομική ιστορία των νεότερων χρόνων». Το 2005-2006 συμμετείχε ως διδάσκουσα στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου (Υπεύθυνη: καθηγήτρια Καίτη Αρώνη-Τσίχλη).
Κατά τα ακαδημαϊκά έτη 1996-97, 1997-98 και 2001-02 εργάστηκε στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών και συνεργάστηκε στα εξής προγράμματα: 1) έκδοση του Δ΄ τόμου των Επιτομών Εγγράφων του Βρετανικού Υπουργείου των Εξωτερικών, F.O. 32/75-94 (συνέταξε το Αλφαβητικό Ευρετήριο), 2) Σύνταξη και έκδοση περιγραφικού καταλόγου των τόμων της σειράς F.O. 78/97-221 (1820-1833) και 3) Eπτανησιακή προσωπογραφία του 19ου και του 20ού αιώνα.
Έχει εργαστεί, επίσης, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (1991-1993 και 1995), στην Κεντρική Υπηρεσία, όπου ταξινόμησε το Αρχείο της Τοπογραφικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας και συνέταξε τον κατάλογό του. Το 1985 διορίστηκε στη Μέση Εκπαίδευση και δίδαξε ως μόνιμη φιλόλογος σε Λύκεια των νομών Σερρών (1985-87), Θεσσαλονίκης και Αττικής (1995-96, 1998-2001, 2002-2003). Έχει διδάξει (1981-85) σε ιδιωτικά και Μεταλυκειακά Προπαρασκευαστικά Κέντρα και σε δημόσια Λύκεια ως αναπληρώτρια καθηγήτρια. Το 1983 δίδαξε σε σχολεία της ελληνικής κοινότητας της Μελβούρνης.
Στο Κέντρο Ερεύνης Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών διευθύνει το πρόγραμμα υποδομής «Αρχείο του Αλεξάνδρου Λυκούργου (1827-1875), Αρχιεπισκόπου Σύρου και Τήνου. Έκδοση περιγραφικού καταλόγου https://www.academyofathens.gr/el/basic/arheio-toy-alexandroy-lykoyrgoy-1827-1875-arhiepiskopoy-syroy-kai-tinoy-ekdosi-perigrafikoy
και το πρόγραμμα «Η κοινωνική πολιτική της Κοινωνίας των Εθνών στην Ελλάδα» https://www.academyofathens.gr/el/basic/i-koinoniki-politiki-tis-koinonias-ton-ethnon-stin-ellada
Ήταν υπεύθυνη του προγράμματος: Η Γεωγραφία της εγκατάστασης των προσφύγων http://repository.academyofathens.gr/keine/index.php/gr/content/55
στο οποίο χρησιμοποιήθηκε το «Βιβλίο Εκκλησιαστικών Επαρχιών και Εκτιμητικών Επιτροπών», που ανήκει στο αρχείο των Εκτιμητικών Επιτροπών του Υπουργείου Γεωργίας (Γενικά Αρχεία του Κράτους), για να ερευνηθεί ο βαθμός της διασποράς των προσφύγων από την ίδια οικιστική ενότητα ή εκκλησιαστική επαρχία στη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τον Καύκασο κατά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα. Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση στο Elisabeth Kontogiorgi, “The Rural Settlement of Greek Refugees in Macedonia: 1923-1930” (DPhil, St.Antony’s College), University of Oxford 1996, pp. 220-228, και Appendix I: Geographical Distribution of Refugees in Greece (1926) and Appendix II Geographical Distribution of Refugees in Macedonia (1926).
Συμμετείχε επίσης στα ακόλουθα ερευνητικά προγράμματα:
1991 Ερευνητικό πρόγραμμα για την «Κοινωνική και Οικονομική ένταξη των παλλινοστούντων Ποντίων από την τέως Σοβιετική Ένωση» που διενήργησε το Πάντειον Πανεπιστήμιο με χρηματοδότηση της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού. Επιστημονική υπεύθυνη: Κούλα Κασιμάτη, Καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Γεωγραφίας και Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και Διευθύντρια του ΚΕΚΜΟΚΟΠ.
1996-1997 ερευνήτρια (άμισθη) για την αποδελτίωση τοπικών εφημερίδων και τη σύνταξη βιβλιογραφίας στο πρόγραμμα «Η πόλη στους Νεότερους χρόνους» του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών. Επιστημονικός υπεύθυνος: Χρήστος Λούκος, καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης.
2009-2010: Επιστημονική Συνεργάτις στο Ερευνητικό Πρόγραμμα «Η αγροτική αποκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα μετά το1922 και ο ρόλος των γεωπόνων» (κωδικός έργου: 20.0011) που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Ερευνών και εκπονήθηκε για λογαριασμό του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Ανδρέας Καραμάνος.
Τον Μάρτιο του 1990 εισηγήθηκε στο RefugeeStudiesProgramme, Queen Elizabeth House του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης τη διοργάνωση επιστημονικής ημερίδας με θέμα “The Odyssey of the Pontic Greeks” και συνέβαλε στη διοργάνωσή της. Η ημερίδα έλαβε χώρα στο St. Antony’s College στις 24 Νοεμβρίου 1990 και συνοδεύτηκε από εικαστική έκθεση με το ίδιο θέμα. Χρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας, το Βρετανικό Συμβούλιο, την Ελληνική Πρεσβεία στο Λονδίνο και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τα πρακτικά δημοσιεύτηκαν στο Journal of Refugee Studies, vol. 4, no. 4, Oxford 1991 (special issue).
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
Α. Βιβλία
Population Exchange in Greek Macedonia: The Rural Settlement of Refugees 1922-1930, Oxford Historical Monographs, Clarendon Press – Oxford, 2006.
Αρχείο Αλεξάνδρου Λυκούργου (1827-1875), Αρχιεπισκόπου Σύρου και Τήνου. Εισαγωγή, αναλυτικές περιλήψεις και σχόλια. Πρόλογος Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου, Τόμος Α΄, Ακαδημία Αθηνών, Κέντρον Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, Αθήνα 2014, (συνεργασία με τη Φωτεινή Ασημακοπούλου).
Β. Κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους
2003 “Economic Consequences following Refugee Settlement in Greek Macedonia, 1923-1932”, στο Renée Hirschon (επιμ.), Crossing the Aegean. An Appraisal of the 1923 Compulsory Population Exchange between Greece and Turkey, Berghahn Books, New York- Oxford, 63-78.
2005 «Προσφυγικό Ζήτημα. Η Αποκατάσταση 1922-1930», στο Β. Παναγιωτόπουλος (Σχεδιασμός- Διεύθυνση Έκδοσης), Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, τόμ. 7ος, Ο Μεσοπόλεμος 1922- 1940. Από την Αβασίλευτη Δημοκρατία στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 101-118.
2012 “Religious Innovation or Political Strategy? The Rapprochements of the Archbishop of Syros, Alexandros Lykourgos (1827-1875), towards the Anglican Church” στο Trine Stauning Willert and Lina Molokotos-Liederman (editors), Innovation in the Orthodox Christian Tradition? The Question of Change in Greek Orthodox Thought and Practice, Surrey: Ashgate Publishing Company, 73-97.
2020 «Ο Ιωάννης Καραμάνος και η αγροτική αποκατάσταση των προσφύγων» στο Αναλαμπές δημιουργίας στη νεώτερη Ελλάδα. Ο βίος και το έργο του Ιωάννη Καραμάνου, επιμέλεια έκδοσης: Ανδρέας Ι. Καραμάνος, Αθήνα: εκδόσεις Παπαζήση, 57-86.
2021 «Η συμβολή της Κοινωνίας των Εθνών στην αποκατάσταση των προσφύγων του 1922: θεσμικές αλλαγές κατά την περίοδο 1922-1930», στο Ευάγγελος Βενιζέλος, Κώστας Κωστής και Ευάνθης Χατζηβασιλείου (επιμέλεια), Εργαστήριον η Ελλάς. Θεσμοί και καταστάσεις που δοκιμάστηκαν στην Ελλάδα από την Παλιγγενεσία έως τις ημέρες μας, Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, 266-280.
Γ. Άρθρα
1991 “Refugees or Migrants? The case of the Pontian Greeks”, Refugee Participation Network 10, Οξφόρδη (συνεργασία με το Warren Hatch).
1992 «Αγροτικές προσφυγικές εγκαταστάσεις στη Μακεδονία 1923-1930», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, τόμος 9ος, Αθήνα, 47-59.
1994, “Forced Migration, Repatriation, Exodus. The Case of Ganos-Chora and Myriophyto- Peristasis Orthodox Communities in Eastern Thrace”, Balkan Studies, τομ. 35, Νο. 1, Θεσσαλονίκη, 15-45
1998 «Σλαβόφωνοι και πρόσφυγες. Κοινωνικές, δημογραφικές και εθνολογικές πλευρές του Μακεδονικού Ζητήματος κατά τη Μεσοπολεμική περίοδο», Βαλκανικά Σύμμεικτα, τχ. 10, Θεσσαλονίκη, 196-224.
1998 «Ο Κωνσταντίνος Άμαντος και οι απόψεις του για τη σημασία και τον εκσυγχρονισμό της υπαίθρου», Δελτίο του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, τ. 1ος, Μνήμη Ελευθερίου Πρεβελάκη, Ακαδημία Αθηνών, 153-190.
2000 «Πρόσφυγες και κτηνοτρόφοι. Το ζήτημα των κοινοτικών βοσκών στις Νέες Χώρες (1923-1932)», Δελτίο του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, τ. 2ος, Ακαδημία Αθηνών, 215-228.
2004 «Στοιχεία από την αμπελοοινική εμπειρία των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν σε οικισμούς των περιοχών Μεγάλο Καραμπουρνού και Καλαμαριά», στο Γ. Α. Πίκουλας (επιμ.), Οίνον Ιστορώ, τ. ΙΙΙ, Τ΄ Αμπελανθίσματα, Αθήνα, 193-212.
2007 «Η γεωγραφία της αγρο-τροφικής βιομηχανίας στην Ελλάδα τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα», στο συλλογικό τόμο Δ. Παναγιωτόπουλος-Δ. Σωτηρόπουλος (επιμέλεια), Η Ελληνική αγροτική κοινωνία και οικονομία κατά την βενιζελική περίοδο, Πρακτικά Συνεδρίου, Αθήνα, 144-172 (συνεργασία με τη Σοφία Σκορδίλη).
2008 «Η προσέγγιση της Αγγλικανικής με την Ελληνική Ανατολική Εκκλησία κατά την περίοδο του βουλγαρικού ζητήματος. Η συμβολή του Αρχιεπισκόπου Σύρου και Τήνου Αλεξάνδρου Λυκούργου», Νεοελληνικά Ιστορικά, τόμος 1ος, Ακαδημία Αθηνών, 35-109.
2011 «Στην Αριάγνη: σοσιαλιστική ηθική και ιστορική αλήθεια», στο «Με τη σφραγίδα του καλλιτέχνη» 100 χρόνια από τη γέννηση του Στρατή Τσίρκα, Επιστημονικό Συμπόσιο της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (με τη συνεργασία της Εταιρείας Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού), Λευκωσία – Λεμεσός, 7 και 8 Οκτωβρίου 2011, 201-225.
2013 “Refugees, Rural Co-operatives and the views of the Agriculturalists (1914-1940)”, στο Helen Gardikas-Katsiadakis & Katerina Brégianni (editors), Agricultural co-operatives in South and Central Europe, 19th-20th century. Α comparative approach, Academy of Athens, Modern Greek History Research Centre, Αθήνα, 213-235 (συνεργασία με τον Δ. Παναγιωτόπουλο)
2013 «‘H πύκνωσις του αραιοτάτου βασιλείου των κολλίγων’ της Χαλκιδικής. Η αποκατάσταση των προσφύγων και το μετοχειακό ζήτημα κατά τον μεσοπόλεμο», Νεοελληνικά Ιστορικά, τόμος 3, Ακαδημία Αθηνών, 105-167.
2013 «Η κατάσταση της δημόσιας υγείας στη Θεσσαλονίκη και οι προτάσεις της Επιτροπής Οργάνωσης Υγείας της Κοινωνίας των Εθνών για την αναδιοργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών (1922-1932)» στο «Θεσσαλονίκη πρωτεύουσα των προσφύγων». Οι πρόσφυγες στην πόλη από το 1912 μέχρι σήμερα, Πρακτικά συνεδρίου Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς (23-25 Νοεμβρίου 2012), Θεσσαλονίκη, 182-199.
2013 «Προσδοκίες και όρια στην εφαρμογή της αγροτικής πολιτικής στο νομό Σερρών κατά τον Μεσοπόλεμο», Οι Σέρρες και η περιοχή τους. Από την Οθωμανική κατάκτηση μέχρι την σύγχρονη εποχή, τόμ. Α΄, Πρακτικά Β΄ Επιστημονικού Συνεδρίου, Σέρρες (6-9 Απριλίου 2006), 267-290.
2016 «Διεθνείς οργανισμοί και δημόσια υγεία στο νομό Σερρών κατά τον Μεσοπόλεμο» στο Οι Σέρρες και η περιοχή τους, 100 χρόνια από την απελευθέρωση (1913-2013), Πρακτικά Γ΄ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου, Σέρρες (17-19 Οκτωβρίου 2013), 213-234.
2022 «Ζητήματα Προσφυγικής Αποκατάστασης στην περιοχή Σερρών. Το τοπικό Γραφείο Εποικισμού και οι Γεωπόνοι (1924-1930», Σερραϊκά Σύμμεικτα 5 (2022) 123-158 (συνεργασία με την Λίλα Θεοδωρίδου).
2022 «Η αποκατάσταση των προσφύγων», στο Εβίτα Αράπογλου (επιμέλεια), Μικρασιατικός Ελληνισμός. Σκέψεις και δοκίμια, Αθήνα: Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών και Μουσείο Μπενάκη, 171-182 (ο τόμος εκδόθηκε και στα αγγλικά).
2023 «O Fridtjof Nansen και η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας», Από τη Συνθήκη των Σεβρών στη Συνθήκη της Λωζάνης, Πρακτικά 10ου Συμποσίου, Δήμος Νέας Ιωνίας, Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού, 181-192.
2023 «Στόχοι και συνέπειες της αγροτικής αποκατάστασης των προσφύγων» στο Μικρασιατικός Ελληνισμός: πτυχές της συμβολής του στην ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας, (επιμέλεια: Λεωνίδας Μοίρας), Πρακτικά της ημερίδας του Κολλεγίου Αθηνών σε συνεργασία με το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, 4 Ιουνίου 2022 , Αθήνα: Εκδόσεις Μπαλτά, 63-81.
2025 «Το Εθνικό Αγροτικό Οικοτροφείο Αρρένων Σερρών. Η ίδρυση, το χωρικό αποτύπωμα και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας», Σερραϊκά Σύμμεικτα 6 (2025), 97-128 (συνεργασία με τη Λίλα Θεοδωρίδου)
«Πολιτικές Όψεις του Θεολογικού Διαλόγου των Αγγλικανών με την Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία (1870-1923)», Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Συμποσίου Χριστιανική Μικρά Ασία (19ος – 20ός αιώνας) που διοργάνωσε η Θεολογική Σχολή του ΕΚΠΑ στις 22-24 Νοεμβρίου 2022 (υπό δημοσίευση)
Δ. Λήμματα
Λουκία Δρούλια-Γιούλα Κουτσοπανάγου (επιμέλεια), Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου 1784-1974, Αθήνα: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/ 103, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών 2008, συνέγραψε στον τόμ. 3 τα λήμματα: «Η παμπροσφυγική» 409-411, «Προσφυγική φωνή» 559-560, «Προσφυγικός Κόσμος», 560-562, και στον τόμ. 4, «Σινανίδης, Σωκράτης» 92-93.
«MixedCommissionsfor the Greek-Bulgarian and Greek-Turkish Population Exchange (1919-1933)», στην Max Planck Encyclopedia of International Procedural Law (MPEiPro), (Max Planck Institute Luxembourg) η οποία εκδίδεται online υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας Hélène Ruiz Fabri από τον εκδοτικό οίκο Oxford University Press (forthcoming).
Ε. Μεταφράσεις- Βιβλιοκρισίες
Μετάφραση του άρθρου του Dominick LaCapra, «Rethinking Intellectual History and Reading Texts», στο Διανοητική Ιστορία. Όψεις μιας σύγχρονης συζήτησης, Κείμενα των Roger Chartier, Dominick La Capra, Hayden White, μετάφραση: Έφη Γαζή, Έλσα Κοντογιώργη, Γιώργος Κόκκινος, 1996, στη σειρά Θεωρία και Μελέτες Ιστορίας 16, Ε.Μ.Ν.Ε.- Μνήμων 1996, 67-131.
Βιβλιοκρισία στο Δώρα Φ. Μαρκάτου, Τα κατάλοιπα του Ιωάννη Δαμβέργη (1887-1937), Μνήμων, Τόμ. 20 (1998), 332-334
Είναι μέλος της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού(Ε.Μ.Ν.Ε.- Μνήμων), της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη, του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.) και της Ελληνικής Αρχειακής Εταιρείας.